Gesprek met Marieke van der Velden

Marieke van der velden is een documentaire fotograaf, bevlogen en succesvol. Ze werkt voor klanten als Unicef, Amnesty International, Schiphol Airport en ING bank. Naast haar commerciele opdrachten realiseert ze projecten die getuigen van een grote betrokkenheid en engagement bij haar onderwerpen. Soms werkt ze samen met haar man Philip die filmer en regisseur is zoals bij het project The island of all together.

Waarom ze zo succesvol is volgens Marieke deels te danken aan haar nuchterheid en het hebben van realistische verwachtingen. Van afstand gezien lijkt haar carriere vloeiend en vlekkloos te verlopen maar bij nadere beschouwing is het hard werken en gefocused blijven. De praktijk blijkt vaak weerbarstig te zijn.

Hollandse nuchterheid

Marieke komt uit een branbants dorpje. Haar ouders hadden een eigen bedrijf en verkochten landbouwmachines. Twee vertegenwoordigers gingen elke dag de boer op om de agrarieres te informeren over de machines. Heel praktisch en ondernemend. Die achtergrond heeft haar vertrouwen gegeven om zelf een onderneming te starten als zelfstandig fotograaf. Op haar 19e begon ze bij het Brabants Dagblad want 1 ding wist ze zeker “Ik word fotograaf”, ook al waren haar ouders niet meteen enthousiast. Een toekomst als fotograaf is geplaveid met onzekerheden. Maar Marieke had het ondernemersbloed van huis uit meegekregen en leerde al snel dat naast het aanleveren van een goede foto het ook van belang is om heldere afspraken te maken, je grenzen te bewaken en een prijs te berekenen die reeel is.
Marieke: “Dit is mijn beroep. Ik verplaats me als fotograaf vaak in een bouwbedrijf of een winkelier. Die moeten zichzelf ook kenbaar maken, klanten binnen halen, de administratie doen. Dat doe ik ook. Ik stap op redacteuren af, kan niet verlegen zijn. Ik kan het me niet veroorloven om geen ondernemer te zijn”.

Combinatie van commercieel en ideeel

Naast haar werk in opdracht creeert Marieke haar eigen projecten. Hieruit blijkt een grote interesse in wie de ander is en wat zijn of haar verhaal is. Voorbeelden zijn The Island of All Together, A monday in Kabul en Nederland O Nederland. Deze projecten initieert en organiseert ze zelf en financiert ze deels met het geld dat ze in opdracht verdient, maar zouden niet mogelijk zijn door bijdragen van fondsen als MIAP Foundation, Sem Presser Archief en Stichting Dialoog.
Ze rekent haar eigen uren niet. Het is de de enige manier waarop de projecten kunnen draaien. De bijdragen – en dat zijn geen grote bedragen – die ze krijgt gaan volledig op aan reiskosten voor het team, research, vertaling, editing, geluid, enz. Dat deert haar niet. Het komt voort uit idealisme en haar drang om nuance aan het dagelijkse nieuws toe te voegen, om verbinding te creeren. Dat is ook de reden waarom ze haar projecten vanaf het begin volledig online zet zodat iedereen het kan zien en kan gebruiken op scholen, buurthuizen, of online kan delen.
Marieke: “Met enkel mijn eigen projecten kan ik mezelf niet onderhouden maar gecombineerd met commerciele opdrachten kan ik er goed van leven. En ik hou van beide evenveel. Als ik portretten maak voor ING ben ik net zo geinteresseerd in het verhaal van de werknemer als in het verhaal van de mensen die ik in het buitenland ontmoet. Het ene sluit het ander niet uit.

Publiceren

Het werk onder de aandacht brengen is van groot belang want niemand heeft er iets aan als foto’s op een harde schijf blijven plakken. In de 20 jaar dat ze dit werk doet heeft ze steen voor steen een goed internationaal netwerk opgebouwd die ze steeds weer actief benadert als er een project klaar is voor publicatie.
Ik herinner me dat Marieke, lang geleden alweer, de Belgisch/ Nederlandse grens fotografeerde. Een succesvol project wat haar motiveerde om naar Sarajevo te gaan. Helaas mislukte die fotoserie jammerlijk. De reden was dat er geen verhaal in zat. Ze had van alles gefotografeerd en dus was het een allergaartje geworden waar redacteuren niet mee uit de voeten konden. Er volgden dus geen publicaties. Een belangrijke les dus die ze in een ander project ter harte nam ‘A monday in Kabul’. Wij kennen Kabul vooral van bombardementen, een stad in oorlog. Maar wat gebeurt er op een doodgewone maandag, wat zijn de favoriete plekken van de bewoners van Kabul? Deze simpele vraag leverde een gevarieerde serie op die ons een blik gunt op een hele andere stad en het dagelijks leven van de bewoners waar we ons mee verbonden kunnen voelen.
Deze serie is veelvuldig internationaal gepubliceerd en werd destijds ook tentoongesteld op het Naarder festival.
Marieke: “Fotofestival Naarden wilde dat ik een nieuwe serie zou gaan maken om bij hen te exposeren maar ze hadden geen budget voor de reis. Ik heb toen Sem Presser Archief benaderd en zij hebben de reis bekostigd en het Naarder Fotofestival heeft de prints bekostigd.

Blijven studeren

Marieke is een fotograaf die gezien wordt maar dat niet als vanzelfsprekend neemt. Want ze beseft dat een fotograaf inwisselbaar is. Die onzekerheid moet je kunnen aanvaarden en ook omarmen want het houdt je scherp. Het dwingt je om jezelf te blijven vernieuwen. Zo staat ze voor haar nieuwe project ‘The Cover’ momenteel in de studio, een plek waar ze als documentair fotografe nooit eerder stond. Een boek van Rineke Dijkstra is in dit project haar inspiratie. Blijven studeren en jezelf artistiek ontwikkelen is essentieel naast het hebben van een gezonde, zakelijke houding.
Marieke: “Het is nooit af”.